Alfa Terapi Nedir?

Alfa Tedavi Nedir?

Radyonüklid tedaviler a (alfa) veya β (beta) tipinde radyasyon ile tümör hücreleri üzerinde tahrip edici etkilerini gösterirler. Dünyada ilk defa kullanılan radyonüklid tedavi, 70 yılı aşkın süredir tiroid hastalıklarının (kanser başta olmak üzere) tedavisinde kullanılan radyoaktif iyot tedavisidir. Radyoaktif iyot tedavisinin ilk kullanıldığı 1946 yılından günümüze kadar geçen zamanda yeni birçok radyonüklid tedavi kullanıma girmiş olup bu tedavilerin büyük bir çoğunluğu etkisini beta tipinde radyasyon yayarak göstermektedir. Tiroid kanseri dışında beta radyasyonu ile tedavi edilen diğer kanserlere örnek olarak, karaciğer tümörleri/metastazları, ileri evre prostat kanseri ve nöroendokrin tümörler, nöroblastoma, kemik metastazlarında ağrı tedavisi sayılabilir.

Bu tedavilerin mekanizması, hedeflenmiş kanser hücresine akıllı moleküller tarafından radyoaktif maddelerin taşınması ve radyasyonun kanserli hücreleri tahrip etmesi esasına dayanır.  Nükleer tıpta kullanılan tedavi edici özellikteki radyoaktif maddeler genellikle beta (b) tipi radyasyon yayan radyoizotoplardan elde edilir.  Akıllı molekülün, radyoaktif kısmından yayılan beta partikülü, tümöre ulaştıktan sonra kanserli hücreler içerisinde ilerlemeye başlar. Doku içerisinde yaklaşık olarak 2-3 mm mesafe kat edebilir.  Bu ilerleme esnasında beta partikülü tahrip edici özellikteki enerjisini kanser hücresine aktarmış olur. Radyasyon enerjisi kanser hücrelerin içindeki DNA’da küçük kırılmalar yapar. Bu kırılmalar kanser hücrelerinin büyümesini ve bölünmesini önler ve ölmelerine neden olur.  Ancak menzilleri kanserli hücreleri bir miktar aşabilir ve sağlıklı dokuları etkileyebilirler. Radyonüklid tedavilerde görülen yan etkilerin bir kısmı bu nedenden kaynaklanmaktadır. Ancak bu yan etkiler genelde geçici ve az sıklıkta olmanın yanısıra, kemoterapi gibi diğer kanser tedavileri ile karşılaştırıldığında oldukça hafiftir.

Alfa tedavi ise nükleer tıpta son yıllarda araştırmaların arttığı ve yakın zamanda kullanımı başlamış olan bir radyonüklid tedavi yöntemidir. Alfa tedavide de Nükleer tıpta kullanılan diğer tedavilerde olduğu gibi akıllı moleküller kullanılmaktadır. Ancak akıllı moleküller kanser hücrelerine beta tipinde değil alfa tipinde radyasyon yayarak kanser hücrelerini tahrip ederler. Alfa tipi radyasyonun beta tipinden 2 önemli farkı bulunmaktadır. Birincisi, alfa radyasyonu kanserli hücreyi tahrip ederken, menzili daha kısa olduğu için radyasyona maruz kalan sağlıklı hücre sayısı beta radyasyondan çok daha azdır. Alfa tipi radyasyonun ikinci ve en önemli farkı ise menzili kısa olmasına rağmen kanser hücresi üzerindeki tahrip edici etkisinin beta radyasyonundan kat kat fazla olmasıdır.

Özetleyecek olursak; Alfa tedavi yeni gelişmekte olan ve son yıllarda kullanımı artış gösteren, hedefe yönelik bir radyonüklid tedavi yöntemidir. Hedef kanser hücresinde alfa tipi radyasyon ile etkisini gösterir. Genel olarak kanser hücreleri üzerinde beta radyasyonundan daha etkili olarak kabul edilir.

Alfa radyasyonu neden daha etkili ?

  • Hedefe ulaşan alfa partikülleri beta partiküllerinden daha kısa mesafede ilerleyebilirler. Bu nedenle kanser hücreleri çevresindeki normal hücreler daha az etkilenir.
  • Hedef kanser hücresi üzerindeki tahrip edici etkileri beta tipi radyasyona göre çok daha fazladır.
  • Çok düşük dozda radyasyon ile daha yüksek etkinlik sağlanabilir.
  • Kanser hücresi içerisine girdiğinde, DNA da kırılmalar yapan beta partikülünden farklı olarak, direkt DNA hasarı yaparak kanser hücresinin ölümüne sebep olur.
  • Bu özelliklerinden dolayı radyasyona dirençli veya diğer tedavilerden fayda sağlanamamış hastalarda dahi tümörü küçültür veya tedavi eder.

İstanbul Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalında yapılan alfa tedaviler

  • Aktinyum-225 (Actinium-225 / 225Ac) kullanılarak yapılan hedefe yönelik alfa tedaviler.

Hormon tedavisine dirençli ileri evre prostat kanserlerinde Aktinyum-PSMA tedavisi

  • Radyum-223 (223RaCl2) kullanılarak yapılan alfa tedaviler

İleri evre prostat kanserlerinde kemik metastazların tedavisi için Radyum (Xofigo®)

İstanbul Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalında yapılacak olan alfa tedaviler

Metastatik nöroendokrin tümörlerin 225Ac-DOTATOC ile tedavisi