Nöroendokrin Tümörlerde Alfa Tedavi (Aktinyum-DOTATATE)
Nöroendokrin Tümörlerde Alfa Tedavi
Aynı hedef, daha güçlü etki:
Aktinyum-225-DOTATATE tedavisi.
Aktinyum-225-DOTATATE, ileri evre nöroendokrin tümörlerde uygulanan hedefe yönelik alfa tedavide kullanılan ilaçtır. Somatostatin reseptörlerine bağlanan akıllı molekül, aktinyum atomunu doğrudan kanser hücresine taşır. Amaç tümörü küçültmek, kanser hücrelerinin çoğalmasını durdurmak ve hastalığa bağlı yakınmaları hafifletmektir.
89Aktinit
225Ac
Aktinyum-225
Yarı ömür9,9 gün
Işınα
Enerji5,8–8,4 MeV
Menzil<0,1 mm
Nedir?Somatostatin reseptörü hedefli, alfa radyasyonu yayan atom tedavisi
Kimler için?Yayılmış ya da ilerleyen nöroendokrin tümörler; çoğunlukla Lutesyum-DOTATATE sonrası
Nasıl uygulanır?Damar yolundan, belirli aralıklarla kürler halinde
1 · NEDİR?
Lutesyum-DOTATATE'ten sonraki güçlü adım
Nöroendokrin tümörün yayıldığı, ilerlediği, kontrol altına alınamadığı ya da diğer tedavilere yanıt vermediği durumlarda radyonüklid (atom) tedaviler kullanılabilir. Bu tedavilerde ilk seçenek genellikle Lutesyum-DOTATATE, sonraki adım ise Aktinyum-DOTATATE'tir.
STANDART TEDAVİLER
Somatostatin analogları ve diğer ilaçlar
Hastalık bu tedavilere rağmen yayıldığında, ilerlediğinde ya da kontrol altına alınamadığında atom tedavileri gündeme gelir.
BETA · LUTESYUM-177
Lutesyum-DOTATATE
Atom tedavisinde ilk seçenektir. Tümörü küçültmeyi ve çoğalmasını durdurmayı hedefler; böylece hem hastalık kontrol altına alınabilir hem de kemik ağrısı, yorgunluk gibi yakınmalar hafifler.
Lutesyum-DOTATATE tedavisi →2 · NASIL ETKİ EDER?
Akıllı molekül taşır, alfa radyasyonu yok eder
Nöroendokrin tümör hücreleri, yüzeylerinde genellikle somatostatin reseptörü adı verilen yapılar taşır. Alfa tedavide bu reseptörlere bağlanan akıllı bir molekül (DOTATATE) kullanılır.
Hedef: somatostatin reseptörü
Akıllı molekül, kanser hücrelerindeki somatostatin reseptörlerini tanır ve onlara bağlanır.
Taşıyıcı molekül
Hastaya verilmeden önce akıllı molekül laboratuvarda Aktinyum-225 (daha nadiren Bizmut-213) ile birleştirilir. Böylece radyoaktif atom kanser hücresine kadar taşınır.
Alfa etkisi
Alfa radyasyonu kanser hücrelerine zaman içinde hasar verir ya da onları yok eder. Radyasyonu vücudun tamamı değil, büyük ölçüde hedeflenen alanlar alır.
Alfa parçacığı kanser hücresinde DNA zincirini kırar ve hücrenin ölümüne yol açar.
3 · KİMLER İÇİN?
Kimler için uygundur?
Alfa tedavi, somatostatin reseptörü taşıyan ileri evre nöroendokrin tümörlerde, hastalık diğer tedavilere rağmen ilerlediğinde gündeme gelir.
- 1Hedef DOTATATE PET/BT ile gösterilirNöroendokrin tümörler genellikle somatostatin reseptörü taşır. Yine de tedaviden önce, radyasyonun doğru bölgeleri hedefleyeceğinden emin olmak için DOTATATE (Oktreotid) PET/BT çekilir.
- 2Çoğunlukla Lutesyum-DOTATATE sonrasıLutesyum-DOTATATE'e yanıtı yetersiz kalan ya da direnç gelişen hastalarda ikinci atom tedavisi olarak düşünülür.
- 3Karar ekiple verilirTedavi kararı; nükleer tıp, onkoloji, gastroenteroloji ve cerrahi uzmanlarının birlikte değerlendirmesiyle verilir.
Önce gör, sonra tedavi et.Aktinyum-DOTATATE tedavisinden önce, tümörün somatostatin reseptörünü yeterince taşıdığı DOTATATE PET/BT ile gösterilir. Böylece tedaviden fayda görebilecek hastalar önceden belirlenir. DOTATATE PET/BT hakkında →
4 · DİĞER NÖROENDOKRİN TÜMÖRLER
Organ farklı, hedef aynı.
Nöroendokrin tümörler yalnızca bağırsak ve pankreasta değil; böbreküstü bezi, boyun damarları çevresi, timus ve akciğer gibi farklı organlarda da gelişebilir. Tümör nerede olursa olsun, somatostatin reseptörü taşıyorsa Aktinyum-DOTATATE için hedef aynıdır.
KÜÇÜK ÇALIŞMA
Paraganglioma ve feokromositoma
Böbreküstü bezinden (feokromositoma) ya da vücuttaki sinir düğümleri çevresinden (paraganglioma) gelişen bu tümörlerde, yayılmış hastalığı olan hastaların çoğunda hastalık kontrol altına alındı. Bir kısmında tansiyon ilaçları azaltılabildi ya da kesilebildi.[3][4]
Somatostatin reseptörü taşıyan diğer tümörlerMeningiom gibi bazı tümörler nöroendokrin değildir, ancak somatostatin reseptörü taşır. İlerleyen meningiomlu hastalarda Lutesyum ile birlikte uygulanan aktinyum tedavisiyle ilk sonuçlar umut vericidir.[7] Medüller tiroid kanseri gibi somatostatin reseptörü eksprese eden tümörlerde, reseptörün yeterince taşındığı DOTATATE PET/BT ile gösterilirse ve diğer tedavi seçenekleri sınırlıysa, alfa tedavi hasta bazında değerlendirilebilir.[8]
Bu tümörlerde deneyim, bağırsak ve pankreas kaynaklı nöroendokrin tümörlere göre daha sınırlıdır. Tedavi, tümörün reseptörü yeterince taşıdığı DOTATATE PET/BT ile gösterildikten sonra, her hasta için ayrı değerlendirilerek planlanır.
5 · HASTA ÖRNEĞİ
Dirençli hastalıkta belirgin yanıt
Aşağıdaki somatostatin reseptör PET görüntüleri, diğer tedavilere dirençli ileri evre nöroendokrin tümörü olan bir hastaya aittir. İki kür alfa tedavi sonrasında tümör odaklarında belirgin azalma görülmektedir.
TEDAVİ ÖNCESİ
İleri evre
Diğer tedavilere dirençli, yaygın nöroendokrin tümör
2 KÜR ALFA TEDAVİ SONRASI
Belirgin yanıt
Tümör odaklarında belirgin azalma
Her dönem için iki farklı açıdan tüm vücut PET görüntüsü. Bu örnek tek bir hastaya aittir; tedaviye yanıt kişiden kişiye değişir.
ÇalışmalardanLutesyum-DOTATATE sonrasında hastalığı ilerleyen ya da durağan seyreden 32 hastanın ilk sonuçlarında, değerlendirilebilen 24 hastanın 15'inde tümörde kısmi küçülme, 9'unda hastalık kontrolü sağlandı; izlem süresince hastalık ilerlemesi görülmedi.[1]
6 · GÜVENLİ Mİ?
Güvenlik ve olası yan etkiler
Bu tedavide kullanılan radyasyon kanser hücrelerini yok etmek için tasarlanmıştır. Somatostatin reseptörleri kanser hücreleri dışında birçok organda da bulunduğundan bu dokular da bir miktar radyasyon alabilir. Ancak bu etki düşük düzeydedir ve ilaç doğrudan kanserli hücrelere bağlandığı için kemoterapide görülen yaygın yan etkiler beklenmez.
Kan değerleri
Bazı hastalarda kan değerlerinde geçici düşüş görülebilir. Uzun dönem sonuçlarda yan etkiler geçici ve kabul edilebilir düzeyde bildirilmiştir.[2]
Diğer dokular
Reseptör taşıyan sağlıklı dokuların aldığı radyasyon düşüktür; tedavi planlanırken bu dokular da göz önünde bulundurulur.
Düzenli takip
Tedavi sonrasında belirli aralıklarla yapılan kan tahlilleriyle bu etkiler kontrol altında tutulur.
7 · SIK SORULANLAR
Sık sorulan sorular
Aktinyum-DOTATATE tedavisi ülkemizde yapılıyor mu?
Evet. İstanbul Tıp Fakültesi Nükleer Tıp Anabilim Dalı'nda ileri evre nöroendokrin tümörlü hastalara Aktinyum-DOTATATE ile alfa tedavi başarıyla uygulanmaktadır.
Tümörüm bağırsak ya da pankreasta değil; bu tedavi bana uygulanabilir mi?
Olabilir. Tümörünüz farklı bir organdan gelişmiş olsa da somatostatin reseptörü taşıyorsa alfa tedavi değerlendirilebilir. Bunun için önce DOTATATE PET/BT çekilir. Diğer nöroendokrin tümörler →
Sandostatin® tedavisini bırakmam gerekir mi?
Hayır. Alfa tedavi sırasında hormon tedavisini (Sandostatin®) kesmek gerekmez.
Kemoterapiyle birlikte verilir mi?
Alfa tedavi, kemoterapi dışındaki diğer tedavilerle birlikte güvenle verilebilir. Kemoterapi alan hastalarda radyonüklid tedavi önerilmez ya da kemoterapiye ara verilir.
Prostat kanserinde de alfa tedavi var mı?
Evet. Prostat kanserinde aynı aktinyum atomu, PSMA'ya bağlanan farklı bir akıllı molekülle (Aktinyum-PSMA) kullanılır. Prostat kanserinde alfa tedavi →
KAYNAKLAR
Bilimsel kaynaklar
- 1Ballal S, Yadav MP, Bal C, ve ark. Broadening horizons with 225Ac-DOTATATE targeted alpha therapy for gastroenteropancreatic neuroendocrine tumour patients stable or refractory to 177Lu-DOTATATE PRRT: first clinical experience on the efficacy and safety. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2020;47(4):934-946. doi:10.1007/s00259-019-04567-2
- 2Ballal S, Yadav MP, Tripathi M, ve ark. Survival outcomes in metastatic gastroenteropancreatic neuroendocrine tumor patients receiving concomitant 225Ac-DOTATATE-targeted α-therapy and capecitabine: a real-world-scenario management-based long-term outcome study. J Nucl Med. 2023;64(2):211-218. doi:10.2967/jnumed.122.264043
- 3Yadav MP, Ballal S, Sahoo RK, Bal C. Efficacy and safety of 225Ac-DOTATATE targeted alpha therapy in metastatic paragangliomas: a pilot study. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2022;49(5):1595-1606. doi:10.1007/s00259-021-05632-5
- 4Peng D, Liu H, Huang L, Cao J, Chen Y. 225Ac-DOTATATE therapy in a case of metastatic pheochromocytoma. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2022;49(10):3596-3597. doi:10.1007/s00259-022-05826-5
- 5Zhang J, Kulkarni HR, Baum RP. 225Ac-DOTATOC-targeted somatostatin receptor α-therapy in a patient with metastatic neuroendocrine tumor of the thymus, refractory to β-radiation. Clin Nucl Med. 2021;46(12):1030-1031. doi:10.1097/RLU.0000000000003792
- 6Tuncel M, Türkan C, Eryılmaz Y, Pala A, Kılıçkap S. Significant response to [225Ac]Ac-DOTATATE therapy in a patient with small cell lung cancer. Eur J Nucl Med Mol Imaging. 2025;52(8):2743-2744. doi:10.1007/s00259-025-07105-5
- 7Nemati R, Juweid ME, Jafari E, ve ark. Preliminary evaluation of 225Ac/177Lu-DOTATATE PRRT in progressive meningiomas: efficacy, dosimetry, and imaging insights. Clin Nucl Med. 2026;51(10):e865-e876. doi:10.1097/RLU.0000000000006536
- 8Santo G, di Santo G, Cicone F, Virgolini I. Peptide receptor radionuclide therapy with somatostatin analogs beyond gastroenteropancreatic neuroendocrine tumors. J Neuroendocrinol. 2025;37(3):e70013. doi:10.1111/jne.70013
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi kararı, kişisel durumunuza göre hekiminiz tarafından verilir.
Tüm hakları saklıdır. © 2026 Kullanım Koşulları | KVKK