KEMİK METASTAZLARINDA RADYUM TEDAVİSİ
Radyum Tedavisi
Kemiği hedefleyen alfa tedavisi:
Radyum-223.
Radyum-223, kemiğe yayılmış ve hormon tedavisine dirençli prostat kanserinde kullanılan, alfa ışını yayan bir tedavidir. Kalsiyum gibi davranarak kemikteki hastalıklı bölgelerde birikir; ağrıyı azaltmanın yanında yaşam süresini uzattığı gösterilmiş ilk alfa tedavisidir.
Kimler için?Kemiğe yayılmış, hormon tedavisine dirençli prostat kanseri; iç organ metastazı olmayan hastalar
Nasıl?Dört haftada bir damar yoluyla, toplam altı uygulama; hastanede yatış gerekmez
AmaçYaşam süresini uzatmak, kemikle ilgili sorunları geciktirmek ve ağrıyı azaltmak
88Toprak alkali metal
223Ra
Radyum-223
Yarı ömür11,4 gün
Yayılan ışınα parçacığı
Doku menzili<0,1 mm
Alfa enerjisi5–7,5 MeV
1 · RADYUM-223 NEDİR?
Kemiğe yayılmış prostat kanserinde alfa tedavisi
Radyum-223, prostat kanserinin kemiklere yayıldığı hastalarda kullanılan bir radyonüklid tedavidir. Amacı, kemikteki kanser hücrelerini tahrip ederek hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak, kemikle ilgili kırık ve omurilik sıkışması gibi sorunları geciktirmek ve kemik ağrısını azaltmaktır.
Radyum-223, kanser tedavisinde kullanılan alfa tedavilerinin ilk örneğidir ve yaşam süresini uzattığı randomize çalışmayla gösterilmiştir. Aktinyum-225 ile yapılan yeni nesil alfa tedavileriyle aynı ailedendir; aralarındaki fark, Radyum-223’ün yalnızca kemiği hedeflemesidir.
2 · NASIL ÇALIŞIR?
Kalsiyum gibi davranır, kemikteki hastalığa yerleşir
Hedef: kemikteki aktif bölgeler
Kemik metastazlarının çevresinde kemik yapımı hızlanır. Radyum-223 kalsiyuma benzediği için bu bölgelerde birikir. PSMA ya da DOTATATE tedavilerinden farklı olarak, ayrı bir hedefleyici moleküle gerek duymadan kemiğe kendiliğinden yerleşir.
Alfa etkisi
Alfa ışınları yalnızca birkaç hücre boyu ilerler ama çok yüksek enerji taşır. Kanser hücresinin DNA’sında onarılması zor hasar oluşturur; çevredeki kemik iliği büyük ölçüde korunur.
Kalsiyum (yeşil) ve Radyum-223 (mor) kan dolaşımıyla aynı yoldan kemiğe ulaşır. Radyum, kemik yapımının hızlandığı metastatik dokuda yoğunlaşır ve alfa ışınlarıyla bu bölgedeki kanser hücrelerini hedefler.
3 · KİMLER İÇİN?
Kimler bu tedaviye uygundur?
Radyum-223, hormon tedavisine dirençli hâle gelmiş ve kemiğe yayılmış prostat kanserinde, hastalığı ağırlıklı olarak kemikte olan hastalarda kullanılır. Tedavi kararı, onkoloji ekibinizle birlikte ve tümör konseyinde verilir.
Tedavi öncesinde kemik sintigrafisi ya da kemik PET/BT ile tedavinin hedefleyeceği bölgeler değerlendirilir; gerekli durumlarda PSMA PET/BT ile hastalığın kemik dışındaki yayılımına da bakılır.
HASTALIKHormon tedavisine dirençli prostat kanseri
YAYILIMKemik metastazları; iç organ metastazı yok
KEMİK TARAMASISintigrafi ya da PET/BT’de tutulum
KAN DEĞERLERİHer uygulamadan önce yeterli olmalı
Uygun olmayabilecek durumlar: Karaciğer ya da akciğer gibi iç organlarda metastaz, kemik dışında yaygın hastalık, kan değerlerinin düşük olması. Radyum-223 şu anda yalnızca prostat kanserinde onaylıdır; diğer kanserlerde kemik ağrısı için farklı radyonüklid tedaviler kullanılır.
4 · PROSTAT KANSERİNDE YERİ
Radyum, Lutesyum ve Aktinyum: hangisi ne zaman?
İleri evre prostat kanserinde üç farklı nükleer tıp tedavisi bulunur. Aralarındaki seçim; hastalığın yalnızca kemikte mi yoksa yumuşak dokularda da mı olduğuna, PSMA PET/BT bulgularına ve daha önce alınan tedavilere göre yapılır.
Radyum-223 ALFA
Yalnızca kemikteki hastalığı hedefler. PSMA PET gerekmez; iç organ metastazı olmayan, hastalığı kemikte olan hastalarda kullanılır.
Lutesyum-PSMA BETA
PSMA taşıyan tüm tümör odaklarını, kemik ve yumuşak doku ayırt etmeden hedefler. PSMA PET/BT’de yeterli tutulum gerekir.
Lutesyum tedavisi →Aktinyum-PSMA ALFA
PSMA hedefli alfa tedavisi; özellikle Lutesyum-PSMA’ya dirençli hastalıkta güçlü bir seçenektir.
Aktinyum-PSMA →Doğru tedaviyi seçmekBu tedaviler birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman aynı hastalık yolculuğunun farklı aşamalarıdır. PSMA PET/BT, hangi tedavinin daha uygun olduğunu belirlemede en önemli yol göstericidir.
5 · TEDAVİ SÜRECİ
Altı uygulama, dört hafta arayla
Tedavi ayaktan yapılır; hastanede yatış gerekmez. Yeşil işaretli adımlar nükleer tıp bölümünde yapılır.
- Değerlendirme NÜKLEER TIP
Kemik sintigrafisi ya da kemik PET/BT, gerekirse PSMA PET/BT, kan sayımı ve böbrek-karaciğer testleri incelenir; tedavi kararı birlikte verilir.
- Her uygulamadan önce kan sayımı
Kan değerlerinin yeterli olduğu kontrol edilir; gerekirse uygulama ertelenir.
- Uygulama günü NÜKLEER TIP
İlaç damar yoluyla yaklaşık bir dakikada verilir. Kısa bir gözlemden sonra radyasyon güvenliği önerileri anlatılır ve aynı gün evinize gidersiniz.
- Dört haftada bir, toplam altı kez NÜKLEER TIP
Uygulamalar dört hafta arayla tekrarlanır; tedavi yaklaşık beş ayda tamamlanır.
- Takip
Kan değerleri, ağrı ve kan testleri (örneğin alkalen fosfataz) izlenir. PSA değeri tek başına tedavinin etkisini her zaman yansıtmaz; değerlendirme bütün bulgularla birlikte yapılır.
6 · BİRLİKTE KULLANILAN İLAÇLAR
Hangi ilaçlarla birlikte, hangileriyle değil?
Birlikte kullanılmamalı
Abirateron + prednizon ile eş zamanlı Radyum-223 kullanımında kemik kırıklarının arttığı gösterilmiştir. Bu nedenle bu kombinasyon önerilmez.
Seçilmiş hastalarda birlikte
Enzalutamid ile birlikte Radyum-223, kemik koruyucu ilaç da kullanıldığında yaşam süresini uzatmıştır. Bu kombinasyonun kimler için uygun olduğuna onkoloji ekibiyle birlikte karar verilir.
Kemik koruyucu ilaçlar önemlidirRadyum-223 tedavisi sırasında zoledronik asit ya da denosumab gibi kemik koruyucu ilaçların kullanılması, kırık riskini azaltmak için önerilir.
7 · YAN ETKİLER VE SONRASI
Tedaviden sonra neler beklenir?
Tedavi genellikle iyi tolere edilir. En sık görülen yan etkiler ishal, bulantı ve kusma gibi hafif sindirim sistemi yakınmalarıdır. Kan değerlerinde, özellikle kansızlık, trombosit ve beyaz kürede düşüş görülebilir; bu nedenle her uygulamadan önce kan sayımı yapılır.
Radyum-223 vücuttan büyük ölçüde bağırsak yoluyla atılır. İlk günlerde tuvalet hijyenine özen gösterilmesi ve size verilecek önlemlere uyulması yeterlidir.
SIK GÖRÜLENİshal, bulantı, hafif yorgunluk
KAN DEĞERLERİHer uygulamadan önce kontrol
RADYASYON GÜVENLİĞİAtılım çoğunlukla bağırsakla; ilk günlerde tuvalet hijyeni
8 · BİLİMSEL KANIT
Öne çıkan çalışmalar
ALSYMPCA
14,9 vs 11,3 ay
medyan genel sağkalım (HR 0,70)
921 hastalık randomize, plasebo kontrollü faz 3 çalışmada Radyum-223 yaşam süresini uzattı ve kemikle ilgili ilk semptomatik olayı geciktirdi.
Parker C, et al. N Engl J Med 2013 →ERA 223
%29 vs %11
kırık oranı (abirateron ile birlikte)
Abirateron + prednizona Radyum-223 eklenmesi kemikle ilgili olayları azaltmadı, kırıkları artırdı; bu kombinasyon önerilmez.
Smith M, et al. Lancet Oncol 2019 →PEACE-3
38,2 vs 32,6 ay
medyan genel sağkalım (HR 0,76)
Enzalutamide Radyum-223 eklenmesi, kemik koruyucu ilaçla birlikte, hem hastalığın ilerlemesini geciktirdi hem de yaşam süresini uzattı.
Gillessen S, et al. Ann Oncol 2026 →9 · SIK SORULAN SORULAR
Sık sorulan sorular
Kaç kez uygulanır?
Dört haftada bir, toplam altı kez uygulanır. Her uygulamadan önce kan sayımı yapılır.
Hastanede kalmam gerekir mi?
Hayır. Uygulama birkaç dakika sürer; kısa bir gözlemden sonra aynı gün evinize gidebilirsiniz.
PSA’m düşmezse tedavi işe yaramıyor mu demektir?
Hayır. Radyum-223 kemikteki hastalığı hedeflediği için PSA her zaman belirgin şekilde düşmeyebilir. Tedavinin etkisi kan testleri, ağrı ve görüntülemeyle birlikte değerlendirilir.
Lutesyum-PSMA tedavisinden farkı nedir?
Radyum-223 yalnızca kemikteki hastalığı hedefler ve alfa ışını yayar. Lutesyum-PSMA ise PSMA taşıyan tüm tümör odaklarını, kemik ve yumuşak doku ayırt etmeden hedefler. Hangisinin uygun olduğu PSMA PET/BT ve hastalığın yayılımına göre belirlenir.
Diğer kanserlerde kullanılır mı?
Radyum-223 şu anda yalnızca prostat kanserinde onaylıdır. Diğer kanserlerde kemik ağrısı için farklı radyonüklid tedaviler kullanılır.
Radyum tedavisi hakkında bilgi ve randevu
Radyonüklid Tedavi Polikliniği · İstanbul Tıp Fakültesi · Santral +90 212 414 20 00 (dahili 32221)
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz.
Tüm hakları saklıdır. © 2026 Kullanım Koşulları | KVKK